اولین واکسن ضداضطراب جهان در راه است
پژوهشگران در مطالعهای روی موشها، ترکیب آزمایشی PA-915 را شناسایی کردهاند که پس از یک دوز، اثرات ضدافسردگیمانند آن تا هشت هفته باقی ماند و همزمان برخی رفتارهای شبیه اضطراب و اختلالات شناختی ناشی از استرس را کاهش داد.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از pubmed، پژوهشگران در مطالعهای جدید، یک ترکیب دارویی آزمایشی به نام PA-915 را بررسی کردهاند که در مدلهای حیوانی مرتبط با استرس مزمن، توانسته است رفتارهای شبیه اضطراب و افسردگی و همچنین برخی اختلالات شناختی را کاهش دهد. به گفته محققان، اثر ضدافسردگی این ترکیب پس از تنها یک بار مصرف در موشها تا هشت هفته باقی ماند.
اختلالات مرتبط با استرس، از جمله افسردگی و اضطراب، از مهمترین مشکلات سلامت محسوب میشوند و پژوهشگران در سالهای اخیر به دنبال سازوکارهای جدیدی برای درمان آنها بودهاند.
در این مطالعه، محققان روی مسیر مولکولی مرتبط با پلیپپتید فعالکننده آدنیلات سیکلاز هیپوفیزی (PACAP) و گیرنده آن موسوم به PAC1 تمرکز کردند. شواهد پیشین نشان داده بود که فعال شدن این مسیر میتواند در پاسخ بدن به استرس و شکلگیری اختلالات مرتبط با استرس نقش داشته باشد.
پژوهشگران پیشتر ترکیب PA-915 را بهعنوان یک مهارکننده کوچکمولکول، غیرپپتیدی و با قدرت اتصال بالا به گیرنده PAC1 توسعه داده بودند. آنها در پژوهش قبلی مشاهده کرده بودند که این ترکیب میتواند رفتارهای شبیه اضطراب را در موشهای تحت استرس حاد کاهش دهد.
در مطالعه جدید، اثر PA-915 در چند مدل حیوانی استرس مزمن بررسی شد؛ از جمله موشهایی که در معرض شکست اجتماعی مکرر، دریافت مکرر هورمون کورتیکوسترون و پرورش در انزوای اجتماعی قرار گرفته بودند.
نتایج نشان داد که PA-915 افزایش زمان بیحرکتی موشها در آزمون شنای اجباری را کاهش داد؛ معیاری که در مطالعات حیوانی برای ارزیابی رفتارهای شبیه افسردگی مورد استفاده قرار میگیرد.
در موشهایی که تحت استرس اجتماعی مکرر قرار گرفته بودند، این ترکیب همچنین برخی رفتارهای شبیه اضطراب و افسردگی و اختلالات شناختی را بهبود بخشید. پژوهشگران این تغییرات را با استفاده از مجموعهای از آزمونهای رفتاری، از جمله آزمون ترجیح ساکاروز، میدان باز، ماز Y و تشخیص شیء جدید ارزیابی کردند.
ماندگاری اثر پس از یک دوز
یکی از یافتههای قابل توجه مطالعه، ماندگاری اثر PA-915 بود. پژوهشگران در آزمون ترجیح ساکاروز مشاهده کردند که یک دوز از PA-915 توانست اثر ضدافسردگیمانند خود را تا هشت هفته در موشها حفظ کند.
محققان این اثر را با دو داروی شناختهشده، یعنی کتامین و فلوکستین، مقایسه کردند. بر اساس نتایج این مطالعه، ماندگاری اثر مشاهدهشده پس از یک دوز PA-915 با اثر مشاهدهشده در موشهایی که کتامین دریافت کرده بودند، مشابه بود.
در عین حال، در موشهای سالمی که تحت استرس قرار نگرفته بودند، مصرف PA-915 با بروز برخی اختلالات رفتاری مورد بررسی، از جمله افزایش غیرطبیعی فعالیت حرکتی، اختلال شناختی یا نشانههای وابستگی همراه نبود.
مسیر جدیدی برای درمان اختلالات مرتبط با استرس؟
پژوهشگران بر اساس این یافتهها پیشنهاد میکنند که مهار گیرنده PAC1 میتواند بهعنوان یک مسیر بالقوه برای توسعه درمانهای جدید اختلالات مرتبط با استرس مورد توجه قرار گیرد. آنها PA-915 را ترکیبی با اثرات سریع و طولانیمدت ضدافسردگیمانند در مدلهای حیوانی توصیف کردهاند.
با این حال، این نتایج هنوز فاصله زیادی با اثبات اثربخشی و ایمنی این ترکیب در انسان دارد. تمام آزمایشهای این پژوهش روی حیوانات انجام شده و هیچ مطالعه انسانی در آن صورت نگرفته است. بنابراین مشخص نیست PA-915 در انسان نیز اثری مشابه داشته باشد یا از نظر ایمنی و عوارض جانبی چه عملکردی نشان دهد.
همچنین باید توجه داشت که برخی از پژوهشگران این مطالعه در چند اختراع ثبتشده مرتبط با این حوزه نام دارند؛ موضوعی که در مقاله بهعنوان بخشی از اطلاعات مربوط به منافع و تعارض منافع پژوهشگران اعلام شده است.
نتایج این مطالعه نشان میدهد مسیر PAC1 میتواند موضوع تحقیقات بیشتری برای یافتن درمانهای جدید اختلالات مرتبط با استرس باشد، اما برای بررسی امکان استفاده از PA-915 بهعنوان داروی ضدافسردگی در انسان، مطالعات پیشبالینی و سپس کارآزماییهای بالینی ضروری است.
