آیا تحریک استخوان ساق پا می‌تواند به ترمیم مغز آسیب‌دیده کمک کند؟
پژوهشی تازه نشان می‌دهد که استخوان‌ها ممکن است نقشی فراتر از حفظ ساختار بدن داشته باشند: آن‌ها می‌توانند با آزادسازی پروتئین‌های محافظ، بر روند بهبود مغز پس از آسیب تأثیر بگذارند!
پژوهشگران در مطالعه‌ای منتشرشده در مجله معتبر Nature Neuroscience، تأثیر اعمال فشار مکانیکی کنترل‌شده به استخوان درشت‌نی، یعنی استخوان بزرگ جلوی ساق پا، را در مدل‌های حیوانی بررسی کردند.
نتایج آزمایش‌ها روی موش‌ها و خوک‌ها نشان داد که این تحریک مکانیکی می‌تواند پس از آسیب مغزی تروماتیک و سکته مغزی، به بهبود عملکرد حرکتی و شناختی کمک کند.
در حیوانات دریافت‌کننده این مداخله، کاهش مرگ سلول‌های عصبی، التهاب مزمن مغز و افزایش نشانه‌های بازسازی عصبی نیز مشاهده شد.
راز این ارتباط در پروتئینی به نام PIEZO1 است!
سلول‌های استخوانی موسوم به استئوسیت، پروتئینی حساس به نیروهای مکانیکی به نام PIEZO1 دارند. این پروتئین به سلول‌ها اجازه می‌دهد فشار فیزیکی را تشخیص دهند و به آن پاسخ دهند.
پژوهشگران دریافتند که تحریک استخوان می‌تواند این سلول‌ها را به آزادسازی مولکول‌هایی مانند IL-1R2 و HSP70 وادار کند. همچنین، میزان برخی عوامل مؤثر بر حفاظت و ترمیم عصبی، از جمله BDNF، در خون افزایش یافت.
این مولکول‌ها ممکن است با کاهش التهاب و محافظت از سلول‌های عصبی، به بهبود مغز آسیب‌دیده کمک کنند.
آیا این روش برای انسان هم مؤثر است؟
هنوز مشخص نیست. هرچند نتایج آزمایش روی دو گونه حیوانی امیدوارکننده است، اثربخشی و ایمنی این روش در انسان به مطالعات بالینی نیاز دارد.
بنابراین، فشار دادن یا ضربه‌زدن به ساق پا را نباید روشی اثبات‌شده برای درمان سکته یا آسیب مغزی دانست. در چنین شرایطی، دریافت فوری مراقبت‌های پزشکی حیاتی است.
این پژوهش نگاه تازه‌ای به ارتباط استخوان و مغز ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که شاید در آینده بتوان از این ارتباط زیستی برای توسعه روش‌های جدید توان‌بخشی استفاده کرد.
